Overgangen in de levensloop

Het wiel geeft niet alleen aan dat we eindigen waar we begonnen zijn, maar ook dat we onze betekenis ontlenen aan de relaties met anderen, in andere levensfasen.

 

Het individuele leven is gericht op zichzelf, de eigen geschiedenis en de eigen toekomst. Deze zienswijze wordt gedreven door de wet van oorzaak en gevolg: als ik ‘nu’ een probleem heb, is er ‘toen’ iets misgegaan.

 

Het is ook mogelijk dat er niets is ‘misgegaan’, maar dat bepaalde thema’s deel uitmaken van een leven – zoals in een muziekstuk. Er is eerder sprake van ‘rijm’ dan van ‘oorzaak en gevolg’.

 

 

De levensfasen zijn voldoende bekend in veel psychologische en pedagogische theorie├źn. De overgangen tussen de fasen zijn van oudsher sterk geritualiseerd en worden door sacramenten begeleid.

Elke overgang is een nieuw begin, een hergeboorte. Deze momenten zijn heilig, in de letterlijke betekenis van heil: heelmakend.

 

In de relatie met de ‘tegenoverliggende’ levensfase krijgt het eigen leven diepte en betekenis.

 

Ook in de totaal geseculariseerde samenleving wordt geboorte (en dood) omgeven door rituelen – steeds meer en steeds minder traditioneel qua vorm en inhoud.

 

 

De wijde wereld lokt. Aan de controle van de ouders en leraren en een alziende God blijk je te kunnen ontsnappen. Het paradijs is verlaten, er komt zelfreflectie, een eigen identiteit en sexualiteit. Je bent alleen, en je zoekt nabijheid, liefde en ontlading bij een ander.

 

 

De volwassenheid wordt voor de meeste vrouwen gemarkeerd door de geboorte van hun eerste kind. Het is vanaf nu duidelijk waar ze ‘voor is’. Een jonge man moet vaak een extra stap zetten om de verantwoordelijkheid voor ‘de kinderen’ als zijn leidraad te kiezen.

 

Na de periode van kracht en scoren en dragen en ‘provider’ zijn voor de kinderen en de zorg voor de eigen ouders – breekt de ouderdom aan. De illusies over het eigen leven en de loopbaan waren precies dat: illusies. Worden dat nu des-illusies en verkrampte wrokkigheid? Of laat je los en ervaar je de vrijheid van niets meer te hoeven pretenderen?

 

Je nalatenschap behelst veel meer dan de cijfers en stenen die je kinderen kunnen verdelen. Hoe neem je afscheid van levensfasen, van een loopbaan, van idealen,